Á starfsferli mínum hef ég reynt að viðhalda samskiptum við erlenda starfsfélaga mína meðal annars með því að taka þátt í alþjóðlegum starfshópum og ráðstefnum. Kannski hef ég í seinni tíð sótt tæplega eina ráðstefnu á ári. Svona ráðstefnur eru nokkuð tímafrekar og kostnaðarsamar og ég hef talið að meira en ein ráðstefna á ári fari að trufla hefðbundna vinnu um of. Einnig skýtur þeirri hugsun stundum upp í huga mér að flugferðirnar og bíltúrarnir skaði náttúruna með mengandi útblæstri, en ég svæfi samviskuna með því að ferðirnar yrðu farnar hvort sem ég væri með eða ekki. Ég tel mig yfirleitt hafa haft gagn af þessum fundum. Oftast er ég eini Íslendingurinn og þar hitti ég erlenda starfsbræður, næ samböndum og ég læri alltaf eitthvað nýtt. Hef ég haft það fyrir reglu að senda yfirmanni mínum skýrslu að lokinni ráðstefnu, þar sem ég greini frá áhugaverðum verkefnum og hugmyndum sem vöknuðu á ráðstefnunni og mig hefði langað til að vinna að. Fæst af þessu hefur komið til framkvæmda.
Lífstíll
Líklega getur það orðið eins konar lífsstíll að sækja ráðstefnur og það er slæmt. Menn eiga bara að sækja þá fundi sem gefa eitthvað og tefja mann ekki um of frá vinnunni. Fyrir margt löngu vorum við Þorsteinn Tómasson á ráðstefnu í Finnlandi og fórum við út að skokka saman. Þá sögðum við á skandinavísku „Vi springer på kongresser“ sem var tvírætt og gat bæði þýtt að við fórum út að skokka á ráðstefnunum eða að við heðum það að starfi að stökkva á ráðstefnur. Annars er skokkið besta leiðin til að átta sig á bæjum og borgum og næsta nágrenni ráðstefnunnar, miklu meira gefandi en kráarölt eða búðaramb. Á skokkinu finnur maður næstu almenningsgarða, hlaupaleiðir og göngubrautir.
Skammstafanir
Ráðstefnur sem ég hef sótt tengjast aðallega hópum sem fást við kal og vetrarþol plantna, svo sem „Plant Cold Hardiness Seminar“, „Plant and Microbe Adaptation to Cold“, “International Society for Plant Anaerobiosis” og “International Workshop on Plant Abiotic Stress” en einnig “Nordic Soil Zoology Symposium”. Nöfn ráðstefnanna er yfirleitt skammstafað svo sem PCHS, PMAC, ISPA, INPAS og NOSOZO. Þessir hópar halda ráðstefnur víðs vegar á þriggja til fjögurra ára fresti og hef ég nokkrum sinnum skipulagt slíkar ráðstefnur hérlendis. Ég hef haft það fyrir reglu að fara ekki á alþjóðlegar ráðstefnur nema flytja þar erindi (eða vera með veggspjald). Ég tel það mikið atriði fyrir mig að þurfa að leggja niðurstöður mínar fram fyrir erlenda aðila. Sumir kaffifélagar mínir í Búgarði á Akureyri (og reyndar líka kona mín) hafa ekki mikla trú á að þessar ráðstefnuferðir skili miklu, kannski vegna þess að þeim finnst mér vefjast tunga um tönn þegar þau spyrja mig að lokinni ráðstefnu hvað hafi helst komið út úr henni. Mér þykir raunar ágætt að fá slíkar spurningar og reyni að svara eftir bestu getu. Þau telja þetta mikil og gagnslítil útgjöld fyrir íslenska ríkið. Þá verð ég raunar að benda á það að oft er þátttakan greidd úr erlendum sjóðum.
Óskiljanlegt efni
Nú er rétt að viðurkenna það að ég hef ekki skilið efni allra erinda sem ég hlýði á. Þetta á áreiðanlega við flesta sem sitja slíkar ráðstefnur. Það sem veldur mér mestum vandræðum er að á seinni árum hefur sameindalíffræðin rutt sér mjög til rúms og þar eru nöfn ýmissa erfðavísa og ensýma stytt með bókstöfum, líkt og ég nefndi að væri gert með ráðstefnuheitin sjálf. Sérhver ræðumaður notar þessar skammstafanir og ætlast til að ég, gamall lífeðlisfræðingurinn, kannist við þær. Nefna má dæmi eins og CIPK, MAPK, STRT, SNRK2 o. s frv. Meðal annars vegna þessa skil ég oft lítið í erindum sem flutt eru. Þau eru ekki á mínu sviði og líka ofar mínum skilningi. Þá hef ég dundað við það, oftast á aftasta bekk, að setja saman limrur um ráðstefnuna og hef ég stundum lesið þær fyrir ráðstefnugesti í lok fundarins. Þetta er ekki mikill kveðskapur, enda ekki á móðurmálinu. En þetta hefur stytt mér stundir. Hér kemur eitt dæmi frá ISPA ráðstefnu í Finnlandi árið 1995:
Our group had að marvellous meeting,
making progress, talking and reading.
This is a toast
to our host
for perfect order, planning and eating.
Fallandi gengi
Nú um daginn fór ég á ráðstefnu til Kýpur. Það er kannski til marks um fallandi gengi mitt nú í lok starfsferilsins að í þetta sinn var ég bara með veggspjald en ekki erindi eins og venjulega. Reyndar komst ég að því að það er miklu meira vesen að fara með veggspjald en erindi á ráðstefnu. Erindið fer maður með á fyrirferðarlitlum minniskubbum sem geymdur er í vasanum eða töskunni, en veggspjaldið vefur maður saman og rennir í hólk. Veggspjaldið fer ekki með venjulegum farangri, heldur er það sett með „Odd size baggage“ og kemur fram á endastöðinni allt annras staðar en annar farangur. Vegna óvana við að senda svona “furðufarangur” beið ég á Kýpur við færibandið eftir veggspjaldinu mínu þar til allur farangur var kominn og allir farnir. Þá var mér bent á að svona furðufarangur kæmi annars staðar.
Minniskubbur eða veggspjald
Þegar ég beið þarna eftir veggspjaldinu mínu á flugvellinum á Kýpur fór ég að óttast að spjaldhólkurinn hefði glatast, mér fannst það ekki mjög alvarlegt, það hefði líklega enginn á ráðstefnunni saknað þess eða tekið eftir því. Það var hins vegar alvarlegra þegar ég átti að flytja upphafserindið á PMAC ráðstefnunni í Salsomaggiore á Ítalíu árið 2006. Ég taldi mig hafa skilað erindinu á geisladiski í tæka tíð. Klukkutíma áður en ráðstefnan hófst ætlaði ég að líta yfir erindið, en þá segja tæknimennirnir mér að diskurinn sem ég kom með hafi verið tómur. Þarna stóð ég erindislaus og bara klukkutími fram að flutningi á inngangserindinu. Ég hef reyndar oft óskað þess, að það henti mig einhverntíma þegar ég væri kominn upp í ræðustól, að ég hefði gleymt handritinu. Þá mundi reyna á það hvernig ég réði við efnið og hve klár ég væri að bjarga mér út úr þessari erfiðu stöðu. En ekki núna, með upphafserindi á alþjóðlegri ráðstefnu í framandi landi á ensku máli. Sjaldan hefur mér liðið ver, hver mínuta leið á örskoti. Í vandræðum mínum hringdi ég í Þórodd vinnufélaga minn í Búgarði á Akureyri. Hann var, sem betur fer, á skrifstofunni og er meiri tölvuspekingur en ég. Hann fór í mína tölvu, fann skjalið, þjappaði það og sendi það tæknimönnunum í Salsomaggiore. Það kom til skila korteri áður en rástefnan hófst. Sjaldan hefur mér þótt vænna um heiðursmanninn Þórodd Sveinsson.
Sama gamla efnið
Eins og fram hefur komið þá er starfsferli mínum að ljúka. Kannski var ástæða þess að ég var á Kýpur valinn veggspjaldamaður fremur en fyrirlesari, að menn voru farnir að sjá það að ég var alltf að segja sömu gömlu hlutina. Þá dettur mér í hug vinur minn Boris Vartapetian frá Sovétríkjunum (líklega var hann Armeni), sem kom á allar kalráðstefnur og flutti ætíð sama erindið með sömu skuggamyndunum. Erindið og myndirnar voru svo sem ágætar, en félagar mínir á ráðstefnunum voru afskaplega þakklátir þjófinum sem stal töskum hans Borisar á járnbrautarstöðinni í Amsterdam með öllum myndunum. Síðan hefur Boris ekki sést á þessum ráðstefnum og er líklega löngu horfinn á vit feðra sinna.
Boris kom reyndar einu sinni til mín á Akureyri með það fyrir augum að undirbúa alþjóðlega ISPA ráðstefnu þar. Hann var þá á sjötugsaldri. Það vakti athygli mína að ævinlega þegar ég ætlaði að bjóða honum út í mat sagðist hann vera með „nesti frá mömmu“, þannig að við fórum aldrei út að borða saman á Akureyri. Þess má geta að ráðstefnan, sem átti að vera á Akureyri, reyndist of kostnaðarsöm þannig að við fluttum hana til Kent á Englandi. Ég skipulagði samt dagskrána og datt í hug að leita til íslensku utanríkisþjónustunnar um aðstoð við menningaratriði. Varð það til þess að hún sendi mennigarfulltrúann Jakob Frímann Magnússon og Ragnhildi Gísladóttur sem komu þangað með íslenskan mat og þar skemmtu þau hjón með söng og magaslætti sem síðar varð frægur.
Ellimerkin
Á ráðstefnunni á Kýpur um daginn rann það upp fyrir mér að nú væri best að draga sig í hlé frá ráðstefnusetum. Í fyrsta lagi var það að ég var nú orðinn veggspjaldamaður en ekki fyrirlesari, svo sem fyrr greinir. Í öðru lagi rann það svo upp fyrir mér að á þessari ráðstefnu var ég kominn á næstfremsta bekk, en hef annars alltaf setið aftarlega og látið lítið fyrir mér fara. Taldi ég að líklega væri þetta vegna þess að sjónin, og kannski líka heyrnin, væri farin að gefa sig og ég hefði því óafvitandi fært mig framar. Líklega væri best að þetta yrði mín síðasta ráðstefna.
Þegar ég á heimleið var kominn á flugvöllinn á Larnaca á Kýpur hitti ég ungan mann frá Nígeríu sem ég hafði kynnst á ráðstefnunni. Við tókum tal saman á flugvellinum og ég sagði honum að ég hefði áttað mig á því að nú væri ráðtefnuferðum mínum sjálfhætt vegna ellimerkja, líklega bæði á sjón og heyrn. Þá sagði sá nígeríski að skjávarpinn á þessari ráðstefnu hefði verið lélegur svo hann hefði líka flutt sig framar. Þetta gladdi mig mikið og gaf mér vonir um að ég gæti kannski náð einni ráðstefnu enn áður en ég færi að fullu á ellilaun.